این مقاله نقد کتاب مردم شناسی اصطلاحات خودمانی نوشته دکتر محمود اکرامی است. این مقاله به تازگی در فصلنامه فرهنگ مردم ایران شماره 11 زمستان 1386 منتشر شده است.  متنی که در اینجا می خوانید کمی متفاوت با متن منتشر شده است. متن حاضر ویرایش شده است. این مقاله را بخصوص برای دانشجویان درس هایم که نوشتن نقد کتاب از وظایف درسی شان است حتما بخوانند و سبک و ساختار نگارش آن الگوی مورد نظر من برای نقد نویسی است.

 شناسنامه کتاب مورد بررسیعنوان کتاب:  مردم شناسی اصطلاحات خودمانی: پژوهشی مردم شناختی در اصطلاحات خودمانی جوانانمولف: دکتر محمود اکرامیناشر: ایوار محل نشر: مشهدنوبت چاپ: سومشمارگان: 3000سال انتشار: 1385تعداد صفحات: 311قطع: وزیری مقدمههدف این مقاله، معرفی و ارزیابی کتاب «مردم شناسی اصطالاحات خودمانی» است. این ارزیابی مبتنی است بر معیارهای پژوهشی و دیدگاه های انسان شناختی. تلاش شده است تا میزان اعتبار و درستی مطالعه انجام شده در زمینه شناخت زبان شفاهی و عامیانه جوانان مشهد را که در این کتاب منتشر شده است، از منظر استاندارهای پژوهشی و همچنین رویکرد انسان شناختی ارزیابی شود.. انتخاب این معیارها به این دلیل است که مولف این کتاب خود بر اساس معیارهای مذکور کتاب را تالیف نموده اند. اگرچه ممکن است بتوان از زاویه های متفاوت دیگر مانند دیدگاه ادبی،  زبان شناختی و حتی فلسفی نیز به این کتاب نگاه کرد.  انتخاب این کتاب برای نقد از نظر نگارنده بیش از آنکه به محتوای آن مربوط باشد، به دلیل اهمیت موضوع یعنی زبان عامیان است. امروزه نقد و خوانش متون مربوط به فرهنگ و زبان عامیانه دارای اهمیت است زیرا موضوع زبان و اصطلاحات عامیانه و محاوره جوانان به یک «موضوع جدی» در مطالعات فرهنگی و انسان شناسی فرهنگ معاصر ایران تبدیل شده است و کتاب ها و مقالات بسیاری در سال های اخیر در این زمینه انتشار یافته است. .همچنین این موضوع دارای ریشه های تاریخی طولانی است و از آغاز قرن حاضر تاکنون کتاب های مهم بسیاری در این زمینه انتشار یافته است. بنابر این، غور و تفحص در این زمینه بگونه ای مرور بر یک سنت یا گفتمان مهم در انسان شناسی و مطالعات فرهنگی ایران معاصر می باشد.  به علاوه، تحول زبان عامیانه و هم موضوع جوانان از موضوعات کلیدی در جامعه معاصر ما هستند. زبان فارسی از ستون های هویت فرهنگی ایرانیان است. این زبان تحت تاثیر عوامل متعدد مانند صنعتی شدن، توسعه شهرنشینی، گسترش رسانه ها، تحولات اقتصادی و اجتماعی، جهانی شدن و گسترش ارتباطات و مبادلات ایران و جهان، گسترش آموزش و آموزش عالی، توسعه زبان های دیگر و آمیختن آن با زبان فارسی، دستخوش تغییرات گوناگون شده است. با توجه به این نکته، زبان بستر و در عین حامل و ناقل مجموعه ارزش ها و باورهای و معانی بنیادین هر ملتی است، طبعا تحول زبان پیامدهای گسترده ای در زمینه هویت فرهنگی و جهان بینی ملت ها دارد. و بعد دیگر اهمیت موضوع، به مقوله جوانان مرتبط است. این کتاب بر اساس مطالعه میدانی در بین عده ای از جونان مشهد انجام شده است. می توان گفت بررسی زبان عامیانه جوانان راهی مناسب برای پی بردن به زیست جهان فرهنگی جوانان است. از این راه می توان لایه های پنهان و عمیق فرهنگ جوانان ایرانی و شیوه فهم و ادراک آنها از محیط، خودشان، و دیگران را دریافت. اگر این واقعیت آشکار را در نظر داشته باشیم که ایران از نظر جمعیتی دارای ساختار جمعیتی جوان است و اینکه مسئله جوانی از مسائل عمده فرهنگ و جامعه معاصر ماست، در این صورت می توان به اهمیت مطالعاتی از نوع مردم شناسی اصطلاحات خودمانی و جایگاه آن در مطالعات فرهنگ ایران معاصر پی برد.  من مایلم علاوه بر نکات فوق نکته دیگری نیز در زمینه اهمیت موضوع مردم شناسی اصطالاحات خودمانی را توضیح دهم. آن این نکته است که این کتاب از جمله کوشش هایی است که برای شکل گیری گفتمان تازه ای در مطالعات مردم شناسی یا انسان شناسی ایران انجام می گیرد. فارغ از ارزشیابی کیفی محتوای کتاب مردم شناسی اصطلاحات خودمانی، باید گفت، نفس مطرح ساختن موضوع زبان عامیانه امروزی جوانان به مثابه یک موضوع و دستورکار در مردم شناسی ایران اقدام مهمی است زیرا گفتمان کلاسیک و تثبیت شده رشته انسان شناسی در جامعه ما عمدتا معطوف به شناخت جامعه عشایری و روستایی و مطالعه فرهنگ مردم سنتی و میراث فرهنگی تاریخی ایران است. در سال های اخیر در برخی زمینه های فرهنگ معاصر ایران مطالعاتی از منظر انسان شناسی انجام شده است[1] اما در زمینه فولکلور معاصر و امروزی ایران تاکنون بسیار اندک شمار منابع پژوهشی در اختیار داریم.  به منظور معرفی و ارزیابی کتاب، این مقاله را در چهار بخش متمایز سازمان داده ام. بعد از این مقدمه که اختصاص به توضیح اهمیت موضوع داشت، به معرفی محتوای کتاب می پردازم. بخش بعد از آن به تبیین و توضیح جایگاه کتاب مورد بررسی در سنت ها و گفتمان های مردم شناسی و مطالعات فرهنگی ایران دارد. برای این منظور دو گفتمان مطالعات ادبی و مطالعات علوم اجتماعی و مردم شناسی زبان عامیانه فارسی را از هم تفکیک و به تبارشناسی تاریخی آنها پرداخته ام. بخش دیگر مقاله به ارزیابی و نقد کتاب می پردازد. در این ارزیابی در ابتدا نقاط قوت و سپس کاستی های آن را توضیح می دهم. نکته اساسی در اریابی که انجام داده ام و ملاحظه می نمایید این است که این کتاب از نظر فرم و رعایت قواعد صوری تحقیق بسیار خوب و دقیق نوشته شده است، اما در عین حال از نظر محتوا و اجرای اصول تحقیق و بدست آوردن نتایج و دستاوردهای پژوهشی چندان موفق نم باشد. از این رو، خواننده ممکن است هنگام مطالعه این مقاله احساس نماید که نگارنده نسبت به کتاب درک و برداشت دو گانه ای دارم. گاه آن را می ستایم و گاه نیز به آن خرده می گیرم. محتوای کتاب:کتاب مردم شناسی اصطلاحات خودمانی نوشته دکتر محمود اکرامی، در سال 1384توسط نشر ایوار در مشهد منتشر شد و با توجه به استقبال نسبی خوانندگان از این کتاب در سال 1385 چاپ سوم آن با شمارگان 3000 منتشر گردید. این کتاب در قطع وزیری و 311 صفحه می باشد. کتاب از لحاظ ساختار از پنج فصل بعلاوه فهرست منابع تشکیل شده است. روش تالیف کتاب بصورت گزارش های پژوهشی سازمان یافته و نظام مند در حوزه ی علوم اجتماعی می باشد.  فصل اول کتاب با عنوان کلیات پژوهش با روشی کاملا سیستماتیک به توضیح بیان مساله تحقیق، اهداف پژوهش، اهمیت و ضرورت، سوالات اساسی، واژگان اساسی، روش پژوهش و جامعه و نمونه مورد مطالعه می پردازد. فصل دوم که به پیشینه و ادبیات پژوهش اختصاص دارد پیشینه ی نظری و عملی پژوهش را تشریح می نماید و در شرح عملی ابتدا برخی تحقیقات انجام شده در این زمینه را مختصرا توضیح می دهد سپس در پیشینه ی نظری به بررسی رویکردهای نظری مختلف در زمینه ی فرهنگ ، عناصر اصلی فرهنگ، خرده فرهنگ ها، اثرات متقابل فرهنگ و زبان و نهایتا زبان مخفی می پردازد. سومین فصل کتاب به توضیح روش پژوهش اختصاص دارد در این فصل روش میدانی روش کتابخانه ای و اسنادی و همچنین جامعه و نمونه ی مورد مطالعه ونحوه ی مقوله بندی را توضیح می دهد. در فصل چهارم محقق به ارائه ی یافته های پژوهش خود می پردازد و در این زمینه با توجه به 9 سوال اصلی که به مثابه سوالات تحقیق در ابتدا مطرح کرده بود به ترتیب یافته های پژوهش را در چارچوب هر سوال ارائه و تحلیل می نماید. آخرین فصل کتاب با عنوان نتیجه گیری مولف تلاش کرده است تا ارزیابی های خود و استنباط های ممکن از داده های تحقیق با توجه به هدف هایی که محقق برای پژوهش در نظر گرفته بود ارائه می نماید. اگر از سه فصل نخست که به تشریح روش و مبانی نظری تحقیق اختصاص دارد بگذریم می توان گفت فصل چهارم که اختصاص به یافته های تحقیق دارد، مهمترین بخش این کتاب است. در این بخش مولف کتاب کلیه ی اصطلاحات و لغات عامیانه ی گردآوری شده را به ترتیب الفبا ارائه کرده است. این روشی است که تقریبا تمامی کسانی که در این زمینه تلاش کرده اند از آن پیروی نموده اند. اما مولف این کتاب برای اینکه بتواند حوزه ی معنایی واژگان و قلمرو موضوعی آنها را توضیح دهد. در چارچوب پاسخ دهی به سوالات تحقیق سعی کرده است، نوعی راهنمای موضوعی نیز ارائه کند. برای مثال در صفحه 245 هنگام پاسخگویی به سوال دوم تحقیق مبتنی بر اینکه اصطلاحات و واژگانی که بیشترین معادلات را دارند کدام ها هستند، کلیه ی واژگان گرد آوری شده را در بیست و شش موضوع طبقه بندی می کند. برای مثال نشان می دهد که دو درصد واژگان برای پسر یا 89/3% برای موضوع زرنگی و 22/9% برای موضوع دختر بوده است. طبقه بندی اصطلاحات نشان می دهد که اکثریت واژگان در زبان عامیانه مربوط به تابوهای اجتماعی شامل تابوهای جنسی، سیاسی و تابوهای اجتماعی است. مولف برای توضیح دلایل ایجاد و استفاده از واژگان واصطلاحات زبان عامیانه با استفاده از یک روش کمی نشان داده است که نه دلیل برای کاربرد این واژگان وجود دارد. این دلایل عبارتند از : پنهان کاری و حفظ اسرار، ابراز صمیمیت ، تمایز بخشی، تفاخر، تعلق و وابستگی گروهی، تحکیم ر.وابط درون گروهی، تحکیم دنیای خصوصی در مقابل دنیای عمومی، تابو بودن برخی واژگان ، طنز و تذت بخشی به مخاظب و بلاخره رهایی از فشار هنجاری. محقق این دلایل را از راه تحلیل محتوای واژگان و قوله بندی آنها در قالب دلایل نه گانه و شمارش فراوانی واژگان در هر مقوله انجام داده است. او برای مثال نشان داده است که 65/31% واژگان برای پنهانکاری و حفظ اسرار 82/15% برای تمایز و 61/15% برای ابراز صمیمیت بوده است. محقق همین روش تحلیل محتوا و مقوله بندی کمی را برای تجزیه تخلیل سایر سوالات تحقیق به خدمت گرفته است.        جایگاه کتاب در سنت مطالعات مردم شناسی و فرهنگ ایرانیکی از موضوعات فرهنگی معاصر که محققان فرهنگی در حوزه های مختلف ادبیات، زبان شناسی، علوم اجتماعی و بخصوص انسان شناسی مورد توجه قرار داده اند. بررسی زبان غیر رسمی یا اصطلاحات عامیانه است. در این زمینه دو سنت متفاوت در ایران شکل گرفته است. یکی سنت ادبی که جنبه ی متقدم و تاریخی دارد. و دیگری سنت علوم اجتماعی این دو سنت به ابعاد متفاوت زبان محاوره و عامیانه می پردازند و با توجه به تفاوتی که از نظر هدف ها و بنیان های روش شناختی آنها و جود دارد. نتایج متفاوتی به بار می آورند. کتاب مردم شناسی اصطلاحات خودمانی که عنوان فرعی پژوهشی مردم شناختی در اصطلاحات خودمانی جوانان را دارد. به سنت علوم اجتماعی تعلق دارد. به منظور فهم این کتاب لازم است ما به هر دو سنت اشاره ای هر چند اجمالی بنماییم.   1) سنت ادبی:سر آغاز توجه به زبان غیر رسمی و اصطلاحات عامیانه و یا به تعبیری دیگر زبان شفاهی عامه ی مردم به تحولات عصر مشروطه و شروع تغییر و دگرگونی زبان فارسی باز می گردد. در سال های عصر مشروطه روزنامه نگاران، شاعران و انقلابیون به منظور جلب توجه عامه ی مردم و تحریک و ترغیب آنان به مشارکت در دگرگونی های سیاسی مشروطه ناگزیر شدند تا آن زبان نخبه گرا، درباری و پیچیده ی مرسوم در بین ادبا را کنار گذاشته و بیشتر به سبک و سیاق زبان محاوره که در بین مردم کوچه و بازار رایج بود، سخن بگویند و بنویسند. نوشته های شاعرانی مانند سید اشرف الدین گیلانی ( نسیم شمال)، ایرج میرزا، میرزاده عشقی و نویسندگانی مانند علی اکبر دهخدا و سید محمد علی جمالزاده اقدام به ساده نویسی و توجه به اصطلاحات، کنایات، تشبیهات و تمثیلات عامیانه در آثار خود نمودند. این جریان منتحی به آن شد که به تدریج لغات عامیانه اهمیت بسزایی در نزد ادبا و محققان ایرانی پیدا کرد. این موضوع تا پیش از آن هرگز مورد توجه نبود. این توجه به تدریج منجر به آن شد که محققان نه تنها در میان نوشته های خود از زبان عامیانه استفاده نمودند بلکه گردآوری این واژگان به مثابه یک موضوع مهم در تحقیقات ادبی و زبان شناسی فارسی درآمد و به تدریج  نگارش فرهنگ های لغات عامیانه مرسوم گردید. نخستین کس که اقدام به  گردآوری اصطلاحات عامیانه نمود محمد علی جمالزاده بود جمالزاده در سال 13300 کتابی به نام "یکی بود یکی نبود" منتشر ساخت و در این کتاب که مجموعه ای از چند داستان کوتاه بود، ضمن مقدمه ای اظهار داشت که باید نویسندگان زبان فارسی دیگر سبک پیچیده و درباری مرسوم را کنار بگذارند و توجه بیشتری به کلمات عوامانه کنند و اظهار داشت که نوشته های ادبا باید بگونه ای باشد که عوام بفهمند و خواص بپسندند. او این امر را دموکراسی ادبی نامید. جمالزاده در انتهای کتاب یکی بود یکی نبود مجموعه ای از اصطلاحات و لغات عامیانه را گردآوری کرد شاید بتوان گفت این اقدام نخستین تلاش برای ثبت و ظبط زبان محاوره ی فارسی بود. جمالزاده درسال های بعد (1341) کار خود را توسعه داد و کتابی حجیم در 482 صفحه به نام فرهنگ لغات عامیانه منتشر ساخت. در این کتاب هزاران اصطلاح و واژه ی عامیانه  را جمع آوری و معانی آنها را توضیح داد. اقدام بعد برای جمع آوری فرهنگ لغات عامیانه توسط احمد شاملو صورت گرفت. شاملو که پژوهش های خود را در مجموعه ای بسیار حجیم به نام کتاب کوچه منتشر ساخت. سعی نمود تا کلیه ی واژگان و تعابیر و اصطلاحاتی که مردم کوچه و بازار به کار می گیرند را از منظر ادبی همراه با ردیابی ریشه های این واژگان در متون ادبیات فارسی، جمع آوری کند. آغاز کوشش های شاملو به سال 1355 باز می گردد. اگرچه انتشار کامل مجموعه ی کتاب کوچه همچنان تا به امروز ادامه دارد. از دیگر آثار مهمی که در زمینه ی گردآوری اصطلاحات عامیانه صورت گرفت کار ابوالحسن نجفی با نام فرهنگ لغات عامیانه است که در سال 1380 منتشر شد. همچنین کتاب پس کوچه های فرهنگ نوشته ی محب اله پرچمی که حدود 15 هزار اصطلاح و کنایه ی کوچه بازار را که جنبه طنز و تمثیل دارند، گردآوری کرده است می توان از تازه ترین تلاش ادیبانه در سنت ادبی جمع  آوری اصطلاحات و لغات عامیانه دانست. این کتاب که از منظر طنز  و تمثیل به اصطلاحات عامیانه پرداخته است اگر چه به تجزیه و تحلیل زبان عامیانه نپرداخته است اما از حیث گزینش موضوعی در گردآوری اصطلاحات زبان عامیانه حائز اهمیت است. کتاب کوچک نسل جوان ما چگونه سخن می گویند نوشته ی دکتر عفت مستشار نیا که در 1381 منتشر شد. از معدود تلاش های است که محققان ادبی به منظور فهم زبان عامیانه و اصطلاحات آن از منظر دستور زبان فارسی و تحول ساختاری زبان فارسی انجام شده است.  2) سنت علوم اجتماعی:مجموعه ی کارهایی که تا اینجا توضیح دادیم عمدتا یا تماما توسط ادبا و محققان ادبی صورت گرفت. انتشار کتاب زبان مخفی نوشته ی دکتر مهدی سمائی، در سال 1382 آغاز سنتی جدید در زمینه ی گردآوری و شناسایی زبان محاوره و عامیانه در ایران بود. در این سنت که از منظر علوم اجتماعی و نه ادبیات به زبان و فرهنگ عامیانه توجه می شد رویکردی متفاوت به لغات عامیانه وجود داشت. در این رویکرد اولا سعی شده است تا با استفاده از روش های سیستماتیک تجربی علوم اجتماعی برای گردآوری و شناسایی زبان محاوره استفاده شود ثانیا در این رویکرد بیش از اینکه  وجوه زیبایی و ادبی زبان مورد توجه قرار گیرد بعد فرهنگی آن مورد توجه قرار می گیرد منظور از بعد فرهنگی چگونگی کاربرد واژه های عامیانه توسط گروه های مختلف جامعه و تجزیه تحلیل این واژگان از منظرهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است. همچنین در این رویکرد بستر اجتماعی زبان عامیانه مورد توجه است. اما شاید چیزی که باعث شده است تا محققان علوم اجتماعی به سراغ اصطلاحات عامیانه بروند. این واقعیت است که اصطلاحات عامیانه به مثابه نظامی از نشانه ها یا دال ها بر مدلول های سیاسی و اجتماعی گوناگونی دلالت می کنند که بازنمایی این نشانگان و تجزیه تحلیل آنها و تبیین و توصیف مدلول های آنها روشی مناسب برای واسازی روابط قدرت و دگرگونی های فرهنگی در جامعه ی ایران در بستر چالش های سیاسی و اجتماعی درگیر آن هستند. با توجه به این امر، کتاب مردم شناسی اصطلاحات خودمانی سعی کرده است تا به توصیف توضیح و تبیین سیستماتیک از چگونگی اصطلاحات خودمانی جوانان شهر مشهد به عمل آورد.  کتاب مردم شناسی اصطالاحات خودمانی در سنت علوم اجتماعی مطالعات زبان محاوره فارسی قرار می گیرد و می توان گفت مهمترین سهم آن در این گفتمان آن است که از فرم و رعایت اسلوب تحقیق، اولا به روش تجربی و مبتنی بر مطالعه میدانی نظام مند صورت گرفته است. در حالیکه هیچیک از آثار دیگر در این زمینه اعم آثاری که محققان ادبی مانند جمالزاده، امیرقلی امینی، احمد شاملو و محققان معاصر دیگر انجام داده اند، دارای روش تحقیق نظامند و دقیق نیستند. از انجا که هدف ادبایی مانند جمالزاده و شاملو دیگر ادبا از توجه به زبان عامیانه  اساسا تولید اثر ادبی یا استفاده از زبان عامیانه برای تولید اثر بوده است و نه تشریح و تبیین تحولات فرهنگی و زبانی جامعه ایران، از اینرو کمتر دغدغه های روش شناختی و معرفت شناختی در هنگامه مطالعه شان داشته اند. همچنین اغلب مطالعات انجام گرفته در این زمینه محدود به گردآوری و توصیف اصطلاحات عامیانه می شود و کمتر توانسته یا خواسته اند ابعاد مختلف زبان عامیانه را تبیین نمایند و نسبت زبان عامیانه با تحولات و نهادهای اجتماعی دیگر و بطور کلی جامعه و فرهنگ ایران را شرح دهند. اما کتاب مردم شناسی اصطلاحات خودمانی را شاید بتوان نخستین گزارش پژوهشی منتشر شده ای دانست که به تبیین این موضوع از منظر علوم اجتماعی پرداخته است. بعلاوه محقق در انجام این مطالعه از فنون مختلف گردآوری اطلاعات مانند مصاحبه، پرسشنامه، مشاهده و تجربه زیسته استفاده کرده و از روش های کمی و کیفی تواما بهره جسته است.  می توان گفت نگاه بین رشته ای محقق به موضوع که سعی داشته است روش های جامعه شناختی و انسان شناختی را بکار گیرد..  ارزشیابی و نقد کتاب:در این بخش در ابتدا نکات قوت و سپس نقاط ضعف کتاب را توضیح می دهم. ویژگی های سازنده و قوت کتاب براساس تحلیل هایی است که در اینجا بررسی و ارائه کردیم. اما تحلیل نقاط ضعف کتاب نیازمند توضیح و تشریح بیشتر است تا بتوان به نحو مستدل درباره آن بحث کرد. از اینرو در بخش نقاط ضعف سعی شده است مبسوط تر هر یک از نکات را توضیح هم. الف) نقاط قوت 

• پژوهش از نظر فرم و ساختار دارای روش نظام مند، تجربی و بر اساس معیارهای روش شناختی معتبر در علوم اجتماعی است. اگرچه از نظر محتوای و شیوه اجرای عملی، محقق با کاستی و دشواری های جدید روبرو بوده است.
• پژوهش دارای رویکرد بین رشته ای (عمدتا جامعه شناسی، انسان شناسی و مطالعات فرهنگی) می باشد. از اینرو می توان این نقد را هم به کتاب وارد دانست که مشخص نیست تا چه میزان این پژوهش را در حیطه انسان شناسی گنجاند. با توجه به ناکامی محقق در زمینه اجرا روش مطالعه میدانی و مردم نگاری و کاربرد روش پیمایشی باید گفت عنوان بهتر برای این کتاب «جامعه شناسی اصطلاحات خودمانی» است.
• موضوع پژوهش دارای اهمیت اجتماعی و سیاسی می باشد و پاسخگوی نیازهای معین جامعه امروز ماست. این اهمیت مربوط به ضرورت شناخت تحولات زبان فارسی از یک سو و شناخت خرده فرهنگ جوانان از سوی دیگر است. ضرورت های دیگری نیز برای این موضوع وجود دارد که مولف کتاب آنها در بحث ضرورت تحقیق به نحو اجمال و دقیق توضیح داده اند.
• پژوهش دارای مباحث روشن در زمینه مبانی نظری و مفهومی شناخت خرده فرهنگ جوانان و تحولات آن و همچنین زبان عامیانه از دیدگاه انسان شناسی است. از این منظر نسبت به تحقیقات مشابه بسیار دقیق تر عمل کرده است. اگرچه همانطور که خواهیم گفت نتوانسته است از بین مباحث نظری و تحلیل داده ها ارتباط منطقی برقرار سازد.
• پژوهش دارای یک بررسی نظام مند و انتقادی از منابع و متون و تحقیقات انجام شده در این زمینه است. اگرچه در این زمینه کاستی هایی نیز وجود دارد که در بخش بعد به آن اشاره می کنیم.
• پژوهش دارای شرح دقیق و نظام مند از مباحث روشی و چگونگی انجام تحقیق است. اگرچه در نهایت همانطور که خواهیم روش پیمایشی بکار رفته روش کارآمدی برای تبیین موضوع مورد بررسی نبوده است.
• پژوهش مخاطبان مختلف دانشگاهی و عمومی دارد. از اینرو طیف زیادی از علاقه مندان مباحث فرهنگی می توانند آن را خوانده و لذت و بهره ببرند. مخاطبان عمومی از اینرو می توانند از این کتاب بهره مند شوند که موضوع زبان عامیانه موضوعی است که قدرت جذب و جلب توجه خواننده معمولی را دارد. همچنین چون روشمند و نظام مند و در چارچوب روش دانشگاهی تدوین شده است برای مخاطبان رشته های مختلف علوم اجتماعی، ادبیات، زبان شناسی، مطالعات فرهنگ ایران معاصر و دیگر دانشگاهیان ارزشمند است.
• از لحاظ فرم و شکل کتاب بصورت منسجم نوشته شده و تا حدود زیادی از افزودن بخش های زائد پرهیز کرده است. اگرچه در این زمینه کاستی هایی وجود دارد که در بخش بعد توضیح می دهیم.
• از نظر محتوا و داده های ارائه شده می توان گفت نسبت بسیاری از کتب موجود در این زمینه مانند کتاب «فرهنگ لغات زبان مخفی» (1382) بسیار جامع تر است. با توجه به اینکه اکرامی از طریق بررسی تجربی و میدانی اصطلاحات را گردآورده اند می توان گفت نسبت به منابع دیگر نیز مانند کتاب «فرهنگ لغات عامیانه» نوشته ابوالحسنی نجفی، گستردگی داده ها و اصطلاحات آن قابل ستایش است. 
• فهرست منابع و شیوه ارجاع به متون دقیق و یکپارچه تنظیم شده است.  بسیاری از کتاب ها رعایت امانت در نقل قول ها و رعایت اصول نگارش در تنظیم و تدوین فهرست منابع نمی کنند. از اینرو باید این دقت مولف را ستود.
• چاپ منقح و کم غلط و کیفیت نسبتا خوب انتشار کتاب.

 در یک جمع بندی کلی در زمینه نقاط قوت این کتاب می توان مردم شناسی اصطلاحات خودمانی با وجود تمام کاستی های جدی که داراست و در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد، اما تا به امروز بهترین کتاب پژوهشی مولف و بهترین کتاب فارسی موجود در رشته های علوم اجتماعی در این زمینه خاص است. دکتر محمود اکرامی تاکنون کتاب های «مردم شناسی تبلیغات» (1383)، «اصول ارتباط جمعی» (1382)، «الفبای مطالعه و تحقیق» (1376)، «مردم شناسی تبلیغات» (1383) و کتاب «از ما بهتران» (1383) را در حوزه علوم اجتماعی و مردم شناسی منتشر کرده اند. اکرامی همچنین دارای قریحه ادبی نیز هستند و اشعار و قطعات ادبی نیز ساخته اند که در کتاب «ما چگونه پیر می شویم» (1381) منتشر شده است. از کتاب ها و آثار ادبی که بگذریم می توان گفت  کتاب «مردم شناسی اصطلاحات خودمانی» در بین مجموعه ی کارهای انتشار یافته او روش مندترین، نظام مندترین و دقیق ترین کتاب پژوهشی او است.  ب) نقاط ضعف و کاستی ها:. اما به رغم نقاط قوت مذکور، این کتاب از کاستی های فراوانی نیز رنج می برد. این نقاط را در ادامه توضیح می دهم.. ·        توضیحات زائد، ناکافی، نامرتبط یا بدون پیوستگی با کلیت کتاب و پژوهش در برخی بخش ها:محقق در بحث پیشینه ی نظری به توضیح و توصیف مفهوم فرهنگ، ویژگی های آن و مفاهیم متعددی که همراه با واژه ی فرهنگ هستند مانند تغییر فرهنگ انتقال فرهنگ و عناصر سازنده ی فرهنگ مانند باورها و ارزش ها و هنجار ها می پردازد و همچنین به تجزیه تحلیل نظریه های انسان شناسی به نحو مبسوط پرداخته است. این بخش از صفحه 39 تا 72 یعنی شامل 31 صفحه می باشد. در سراسر کتاب مشخص نیست این 31 صفحه توضیحات چه ارتباط وسیقی با پژوهش دارند و مشخص نیست در کجای تحقیق از این مباحث نظری بهره ای اندک برده باشد. می توان به سهولت این بخش مباحث را در چند صفحه مختصر گنجاند.  همچنین در این فصل بخش دیگر فصل به بررسی اثرات متقابل فرهنگ و زبان اختصاص دارد. در این زمینه مولف به توضیح درباره ی مطالعه ی زبان و انواع شاخه های زبان شناسی توصیفی و اجتماعی و بررسی موقعیت اجتماعی زبان نقش های جنسی، سنی و شغلی و رابطه ی آن با زبان می پردازد. در اینجا نیز اگر چه می توان گفت مبحث اثرات متقابل فرهنگ و زبان برای موضوع مورد بررسی کاملا ضروری است، اما این پرسش وجود دارد که 23 صفحه توضیحات مذکور تا چه میزان به واقع به پشتیبانی نظری و مفهومی این تحقیق کمک نموده است. اگرچه می توان پذیرفت که قطعا ضرورت دارد که نظریه ها و رویکردهای موجود در زمینه نسبت بین فرهنگ و زبان را در بحث شناخت اصطلاحات خودمانی بدانیم. اما محقق این کتاب نتوانسته است بگونه ای این دیدگاه ها را مطرح سازد که بتواند از آنها در تحلیل ها و تبیین موضوع مورد بررسی استفاده نماید. از این رو، مشکل اصلی در اینجا نه ضرورت وجود سرفصلی با عنوان رابطه فرهنگ و زبان، بلکه نحوه پردازش محقق به این موضوع و عدم استفاده از بحث های مطرح شده، است.   ·        نتایج تحقیق چندان به لایه عمیق واقعیت مورد بررسی نفوذ نکرده است و تبیین نظری از آن ارائه نمی کند و عمدتا در سطح توصیف باقی مانده است. در بحث روش شناسی و همچنین مبانی نظری از روش های مختلف متداول در تحلیل موضوع زبان عامیانه سخنی نگفته است. روش های تحلیل محاوره[2] ، تحلیل گفتمان[3]، تحلیل متن[4]، نشانه شناسی[5]،نظریه مبنایی[6]  و تحلیل روایت[7], از جمله روش های کارآمد و مناسب برای شناخت و تحلیل عمیق زبان عامیانه است. اما محقق هیچگونه اشاره ای به این روش ها نداشته است. نتیجه این امر آن است که علی رغم نظام مند بودن تحقیق، در نهایت محقق نتوانسته است لایه پنهان و معانی عمیق تر اصطلاحات خودمانی رایج بین جوانان را شناسایی نماید و در نهایت دستاورد نظری و مفهومی مشخصی این تحقیق ندارد. نتیجه عقیم بودگی نظری این تحقیق آن است که نتایج تحقیق در بهترین وضعیت چیزی بیش از توصیف پدیده مورد بررسی نمی باشد. برای توضیح این موضوع من در اینجا به بررسی فصل پایانی گزارش می پردازم و تاملی در نتایج تحقیق می کنم. استدلال انتقادی من این است که نتایج تحقیق اولا جنبه تبینی ندارند و چندان توضیحی درباره علت ها و چرایی زبان خودمانی مورد بررسی نمی دهد. ثانیا در توصیف پدیده مورد بررسی نیز گرچه توضیحات دقیق همراه استدلال های آماری (آمار توصیفی) است اما اغلب نکات، کم و بیش نکاتی است که عقل سلیم و فهم متعارف قادر به توضیح آن است و برای رسیدن به این نتایج ضرورتی ندارد که تحقیق تجربی سیستماتیک انجام داد. به تعبیر دیگر این تحقیق پرده از مجهولات چندانی بر نمی دارد بلکه صرفا  برای پاره ای از معلومات ما عمدتا توجیه تجربی و نظام مند  فراهم می سازد.  .اجازه دهید مروری بر تک تک پرسش ها بیافکنیم.  1)      پرسش اول این است که چه اصطلاحاتی در بین جوانان متداول است. در پاسخ به این پرسش، فهرست واژگان و اصطلاحات گردآوری شده ارائه شده است. (صفحات 111 تا 242). این پرسش ماهیتا اکتشافی و توصیفی است. هدف محقق از این پرسش رسیدن به توصیفی از پدیده مورد مطالعه است. بنابراین نمی توان انتظار نظری و تبیینی از این پرسش داشت. در این قسمت اگرچه محقق همانطورکه قبلا اشاره کردیم تعداد بیشتری واژگان نسبت به برخی آثار موجود در این زمینه (مانند زبان مخفی مهدی سمایی) فراهم کرده است، اما مقایسه ای بین واژگان گردآوری شده در این کتاب و کتاب های جامع تر مانند کتاب فرهنگ لغات عامیانه نوشته ابوالحسن نجفی انجام نداده اند تا مشخص شود که آیا اساسا واژگان تازه ای در این کتاب هست یا خیر.2)      پرسش دوم این است که چه اصطالاحاتی بیشترین معادل ها را دارند. این پرسش نیز توصیفی است و محقق به طبقه بندی و مقوله بندی یافته های گردآوری شده در چند گروه یا حوزه معنایی دارد. در اینجا نیز محقق از سطح توصیف فراتر نرفته است و اساسا امکان فراتر رفتن نیز وجود ندارد مگر آنکه پرسش دیگری طرح می شد یا در چارچوب نظری و روشی دیگر قرار می گرفت. نکته انتقادی که دراینجا وجود دارد و قبلا نیز به آن اشاره کردیم این است که معلوم نکرده اند که از بین مترادف های موجود برای هر حوزه معنایی کدامیک متداول تر و کدامیک احیانا اصلا کاربردی ندارند یا آنکه در چه زمانی این واژگان متداول بوده اند.3)      سوال سوم به بررسی دلایل ایجاد و استفاده از واژگان و اصطلاحات بررسی شده دارد. این پرسش ماهیت تبیینی دارد و قرار است در اینجا پی به علل شکل گیری این اصطلاحات ببریم. در اینجا محقق 9 دلیل را به عنوان دلایل بکارگیری زبان عامیانه و اصطلاحات بررسی شده اظهار می دارد. این دلایل عبارتند از پنهان کاری، ابراز صمیمیت، تمایز، تفاخر، تعلق و وابستگی گروهی، تحکیم روابط درون گروهی، تحکیم دنیای خصوصی، تابو بودن برخی واژگان، طنز و لذت بخشی به مخاطب و بالاخره رهایی از فشار هنجاری. این دلایل از نظری فراوانی توزیع در جدولی بیان گردیده است. مثلال 4/14 درصد به دلیل رهایی از فشار هنجاری، 31/65 درصد به دلیل پنهان کاری. نقدی که در اینجا وجود دارد این است بستر و زمینه فرهنگی و اجتماعی کاربرد اصطلاحات روشن نیست. اساسا روش محقق بگونه ای نیست که بتواند بستر اجتماعی موضوع مورد را توصیف و تشریح نماید. علی رغم اظهار محقق مبنی بر استفاده از روش مردم نگاری و روش انسان شناختی، عملا محقق همان روش پیمایش[8] جامعه شناختی را بکار برده است. البته این به معنای آن نیست که هیچ بهره ای از روش انسان شناختی ندارد. بنابراین، مجموعه دلایلی که ذکر شده است بیش از آنکه پرده از علل عینی واقعی شکل گیری اصطلاحات خودمانی در بین جوانان بردارد، تنها برخی دلایل ذهنی که جوانان در پاسخ به پرسشنامه ها داده اند به مثابه علل شکل گیری اصطلاحات تلقی شده است. باید این نکته انتقادی را نیز در نظر داشت که چون دلایل ذکر شده بر اساس «خود اظهاری جوانان» است و برای سنجش روایی و اعتبار پاسخ ها هیچ تمهیدی اندیشیده نشده است، اساسا این پاسخ ها نیز در معرض شک و تردید اند. از این رو، پرسش شماره سوم نیز باز در همان سطح توصیف می ماند و چیز چندان تازه ای در اختیار ما قرار نمی دهد.4)       پرسش چهارم درباره کانون ها و کانال های تولید و توزیع اصطلاحات خودمانی جوانان است. در پاسخ به این پرسش 7 گروه به عنوان کانون تولید اصطلاحات شناسایی شده و فراوانی سهم هر گروه نیز معین شده است. باندهای قاچاق، زندان ها، گروه های منحرف جنسی، سربازخانه ها، خوابگاه های دانشجویی، مراکز دانشگاهی، کلوپ دوستی و بالاخره گروه های سنی و جنسی کانون های اصلی تولید و توزیع کننده اصطلاحات خودمانی هستند. و یک مقوله هم به «سایر» است که برای تمام گروه های دیگر است. اولا مشخص نیست این گروه ها چگونه شناسایی شده اند. برای مثال، آیا به این مراکز مراجعه شده است، آیا محقق از مشاهده میدانی این داده ها را بدست آورده، یا بر اساس تفسیر اصطلاحات این طبقه بندی صورت گرفته است، یا از راه دیگر. ثانیا، بعضی از مقولات مانند گروه های سنی و جنسی در اینجا معنای روشنی ندارد. زیرا تمام پاسخگویان جوانان هستند. بنابراین گروه های سنی مختلف اساسا بررسی نشده اند که بتوان گفت «گروه های سنی». برخی مقولات نیز چیزی نیست که محقق به آنها دسترسی داشته باشد. مثلا باندهای قاچاق گروهی نیست که بتوان بسهولت در بین آنها تحقیق میدانی کرد زیرا این باندها مخفی و ناشناخته هستند. بعضی مقولات دیگر نیز محیط و مکان هستند نه گروه اجتماعی. مثلا سربازخانه، دانشگاه، کلوپ، و خوابگاه. البته می توان گفت در محیط هایی که جوانان حضور دارند اصطلاحات خودمانی بکار می رود. در اینصورت سخن بدیهی گفته ایم.  درباره کانال های شیوع و توزیع اصطلاحات نیز رسانه های ارتباط جمعی شامل رادیو، تلویزیون، نشریات، اینترنت، موبایل، تلفن و ارتباطا ت میان فردی به عنوان کانال ها شیوع اصطلاحات مطرح گردیده است. در این زمینه هیچ توضیح بیشتری داده نشده است و حتی توزیع فراوانی آماری نیز ارائه نشده است. در اینجا نیز باز از بدیهات سخن گفته است چرا که کلیه رتباطات کلامی ما یا از راه رسانه هاست یا از راه ارتباط میان فردی. 5)      سوال پنجم درباره محیط هایی است که این وآژگان در آنها بیشتر رایج است. نتیجه تحقیق این است که در محیط هایی که افراد در آن به صورت خانوار جمعی (محیط های شبانه روزی) زندگی می کنند، امکان تولید و رواج بیشتر می باشد. نقد وارد به این بحث این است که در اینجا نیز محقق به هیچ داده تجربی ارجاع نداده است و هیچ استدلال نظری نیز نکرده است. در عین حال، این گزاره توصیفی نیز هم از نکات عقل سلیم است و هم فاقد هرگونه بیان مفهومی و تبیینی تازه. 6)      سوال ششم درباره تاثیر رایانه بر نشر اصطلاحات خودمانی است. در این قسمت نویسنده از سویی اظهار می دارد که «رسانه های نقشی در تولید آن (اصطلاحات خودمانی) ندارند» (ص 261)، و افراد هستند که این واژگان را می سازند، و از سوی دیگر درصدد تبیین نقش رسانه الکترونیکی در ایجاد این اصطلاحات است. بهر حال، اکرامی نقش رسانه را تنها در گسترش و رواج اصطلاحات می دادند. توضیح محقق این است که 79 درصد پاسخگویان گفته اند که اصطلاحات را از تلویزیون شنیده اند. اگر این سخن درست باشد در آن صورت تمام مطالبی که در پاسخ به پرسش 4 گفته شد زیر سوال می رود زیرا در آنجا بیان شد که زندان ها، گروه های منحرف جنسی، مراکز دانشگاهی و کلوپ های دوستی و مراکز آموزشی کانون های تولید و اشاعه اصطلاحات خودمانی است. اکنون می توان پرسید با توجه به اینکه تلویزیون و رادیو در ایران در کنترل دولت است چگونه ممکن است در حالیکه 79 درصد پاسخگویان گفته از رسانه تلویزیون این اصطلاحات را آموخته اند، کانون این اصطلاحات منحرفان جنسی یا زندان ها و امثال اینها باشد؟ این تناقض حکایت از یک نقص روش شناختی در تحقیق می کند.7)      سوالا هفتم درباره حوزه معنایی اصطلاحات است. در واقع محقق در اینجا سعی کرده است مجموعه اصطلاحات در چند گروه یا مقوله تازه و محدود دسته بندی کند.  این مقولات عمدتا تابوهای اجتماعی مانند مواد مخدر، آلت جنسی دختر و پسر، نادانی، خودشیرینی و امثال اینهاست. عمده مقولات به مسائل جنسی مربوط می شود. نتایج این بخش نیز تنها این موضوع را توضیح می دهد که اصطلاحات خودمانی جوانان مربوط به تابوهای اجتماعی بخصوص تابوهای جنسی است. در اینجا نیز بیان نکته کاملا واضحی است که برای رسیدن به آن نیازی به انجام بررسی تجربی نمی باشد و محقق نوانسته است به لایه های عمیق تر موضوع مورد بررسی نفوذ کند و هیچگونه حرف تازه ای را برای ما بازگو نمی کند. به تعبیر دیگر این یافته ها فاقد ارزش انتقادی و شالوده شکنانه اند.8)      سوال هشتم درباره حوزه علمی و خرده فرهنگی است که اصطلاحات به آن تعلق دارند. نتایج تحقیق نشان می دهد که اصطلاحات به حوزه های علمی ارتباطات، جغرافیا، ریاضی، اقتصاد و سیاست تعلق دارند. این بخش تحقیق بی معناست زیرا اینکه برخی اصطلاحات نام شهرها و مکان های مختلف است، به این معنا نیست که این اصطلاحات به علم جغرافیا تعلق دارند اگرچه برخی اصطلاحات قطعا مربوط به مکان های معین هستند. همچینی وجود اصطلاحات اقتصادی مثل پول، سکه یا چک به معنای تعلق این اصطلاحات به حوزه علم اقتصاد نیست. حوزه های دیگر بیانگر ابعاد معینی از اصطلاحات است و ایده های مشخصی درباره اصطلاحات در اختیار ما قرار می دهد. برای مثال،  مشخص شده است که برخی اصطلاحات به حوزه های دامپروری، کشاورزی، تربیت پرندگان، برق کشی، ورزش، خودرو، قماربازی، سینما و تلویزیون، شهرداری، نیروهای مسلح، قهوه خانه، می خواری، هواپیما، جبهه و جنگ و زندان مربوط اند. 9)      آخرین پرسش درباره شیوه ساخته شدن اصطلاحات است. در اینجا محقق به بررسی ساختاری و زبان شناختی اصطلاحات پرداخته است و برخی ویژگی های زبان شناختی این اصطلاحات را توضیح می دهد.  اما علاوه بر نقدهایی که بر یافته های تحقیق وارد است، انتقادات کلی بر ابعاد دیگر این اثر وارد است که باید مورد توجه قرار گیرد.  در زیر این نکات را توضیح می دهم. ·        عنوان کتاب دقیق نیست. همانطور که اشاره کردیم در این کتاب از روش پیمایش و تحلیل آماری استفاده شده است. رویکرد محقق اساسا مبتنی بر اسنباط آماری استوار است و نه بر استنباط کیفی یعنی تجزیه و تحلیل تفسیری داده ها. اگرچه در تجزیه و تحلیل آماری نیز صرفا در سطح استفاده از آمار توصیف باقی مانده و درصدد تبیین های چند متغییره نبوده است. با توجه به غلبه رویکرد کمی بر نظام تجزیه و تحلیل داده ها، و همچنین با توجه به این واقعیت که روش گردآوری داده ها نیز عمدتا پرسشنامه بوده است، نمی توان گفت این بررسی یک تحقیق انسان شناختی و مبتنی بر روش کیفی و مردم نگاری است. مناسب ترین عنوان برای این پژوهش «جامعه شناسی اصطلاحات خودمانی» است. البته در بخش نظری محقق نقل ها و دیدگاه هایی از انسان شناسان ذکر است. اما این دیدگاه ها در اساس راهنمای عملی محقق در این تحقیق نبوده است.  ·        چشم انداز کتاب از خرده فرهنگ جوانان واقع بینانه نیست.نکته انتقادی دیگر درباره نتایج این تحقیق، چشم انداز کلی است که این مطالعه از خرده فرهنگ جوانی در ایران ارائه می نماید. همانطور که در بخش های گذشته توضیح دادیم مقوله بندی نهایی کتاب از حوزه های معنایی اصطلاحات خودمانی، بازنمایی از وجوه ممنوع و منفی مانند اعتیاد، مسائل جنسی، بزهکاری های اجتماعی و مسائلی از این نوع است. چنین بازنمایی منفی از خرده فرهنگ جوانی ناشی از کژتابی داده های گردآوری شده و چگو.نگی مقوله بندی آن است زیرا اگرچه در بین گروه هایی از جوانان مسائل اجتماعی مذکور وجود دارد اما نمی توان خرده فرهنگ جوانی را تماما اینگونه بازنما کرد. علت این کژتابی این است که آمار و داده های گردآوری شده توضیح نمی دهند که میزان و تراکم کاربرد این اصطلاحات در محاورات روزمره جوانان چه میزان است و بستر واقعی کاربرد این واژگان نامعلوم است. ممکن است کسی در روز چند نوبت این اصطلاحات را بکابرد اما زبان او اساسا اینگونه نباشد. همچنین جوانی ممکن است گاهی اصطلاحاتی را صرفا برای تولید لذت بکار ببرد اما هیچگونه رفتار و کنشی همسو با واژگانی که بکار می برد نداشته باشد. اصطلاحات عامیانه یا خودمانی اغلب به مثابه زبان غیر رسمی، غیر جدی و حاشیه ای است. از اینرو کاربرد آن گرچه معنادار و مهم است اما لزوما کلیت خرده فرهنگ جوانی را بازنما نمی سازد. از اینرو، نمی توان چشم انداز کلی را که این تحقیق از فرهنگ و زبان جوانان ارائه می کند بازنمایی واقع گرایانه از این خرده فرهنگ دانست. می توان بازنماهای متفاوتی از خرده فرهنگ جوانی ارائه کرد. بازنمای ما تابع نوع گزینش و تمرکز بر جنبه های خاص این خرده فرهنگ بستگی دارد. برای مثال می توان در بین جوانان مذهبی، دانشجویان، جوانان تحصیلکرده و فعال هنری و گروه های دارای سرمایه فرهنگی بالاتر، زبان فرهیخته تری را شناسایی کرد. گرچه ممکن است بین تین گروه ها نیز شاهد بکارگیری اصطلاحات خودمانی یا زبان مخفی خاص بود.  با توجه به این انتقاد می توان این پرسش را نیز دربرابر کتاب قرار داد که آیا ممکن است که ثبت و مستند سازی زبان مخفی یا اصطلاحات خودمانی معطوف به تابوهای اجتماعی و امور ممنوعه پیامدهای منفی اخلاقی داشته باشد؟ به اعتقاد نگارنده پاسخ این سوال منفی است زیرا اساسا شکل و گیری و توسعه اینگونه اصطلاحات در بستر و محیط اجتماعی صورت می گیرد و چیزی نیست که افراد آنها را از طریق کتاب ها و متون بیاموزند. در گرما گرم روابط اجتماعی بین فردی و متناسب با موقعیت های معین اجتماعی است که واژگان و عبارات مخفی ظاهر می شوند و کسی از لابلای فرهنگ لغات به یادگری اینگونه واژگان نمی پردازد. علاوه براین، اصطلاحات خودمانی بسیار متغییر و دایما نو به نو می شوند. متناسب با تغییر وضعیت های اجتماعی و همچنین تحول ذوق و ذائقه جوانان این اصطلاحات فراموش می شوند و اصطلاحات تازه جایگزین آنها می گردند. به این علت است که برای واژه چند مترادف وجود دارد. این مترادف ها در زمان ها و موقعیت های متفاوت وضع و ابداع شده اند. چه بسا بسیاری از آنها زمانی رایج بوده اند و اکنون دیگر از رواج افتاده اند. این موضوع در زمینه زبان رسمی نیز صادق است. هر زبانی دربردارنده مجموعه وسیع لغات است که بسیاری از آنها کاربرد گسترده ندارند یا اصلا کاربرد ندارند.  در عین حال، این نکته را نیز باید یادآور شد اصطلاحات خودمانی گردآوری شده در این کتاب و کتاب های مشابه چیزی نیست که مردم با آنها آشنا نباشند. اغلب مردم این واژگان را می شناسند. اما استفاده یا عدم استفاده از این واژگان تابع موقعیت اجتماعی، سرمایه فرهنگی و شخصیت فردی افراد دارد. اینگونه نیست که اگر کسی از آنها آگاه شود در معرض انحراف اخلاقی یا سخیف شدن زبان او شود. برای روشن شدن موضوع کافی است در نظر بگیریم که همه مردم کم و بیش از کلمات رکیک و فحش های رایج در زبان شان آگاه اند. اما تعداد خاصی از افراد و در موقعیت های معینی ممکن است کسی از کلمات رکیک و ناشایست استفاده کند.  بنابراین، نقدی نگارنده در زمینه ارائه بازنمایی نادرست از خرده فرهنگ جوانی به معنای نقد اخلاقی کتاب نیست.  با توجه به مجموع مباحث می توان گفت این پژوهش ضمن برخورداری از برخی نقاط قوت، از کاستی های نظری و روش شناختی نیز رنج می برد.  محقق در این پژوهش نتوانسته است تبیین قانع کننده ای از چرایی و زمینه اجتماعی و تاریخی اصطلاحات خودمانی رایج بین جوان ارائه نماید. در عین حال، محقق اگرچه در بخش نظری مجموعه وسیعی از مفاهیم و نظریه های فرهنگ را توضیح داده است اما در نهایت فاقد یک چارچوب نظری مشخص برای تبیین موضوع مورد بررسی است. برای مثال، در نهایت نمی توان دریافت که چه رابطه ای بین فرایند های اصلی فرهنگ معاصر جامعه ایران مانند مدرن شدن، صنعتی شدن، شهرنشینی، رشدن فردیت و فردی شدن، رسانه ای شدن و مجازی شدن با پدیده رشد زبان مخفی وجود دارد.  نقدهای مذکور به هیچ وجه به معنای انکار برخی ارزش های این کتاب که در قسمت نخست تحت عنوان نقاط قوت آن ذکر کردیم نیست. از این کتاب می توان اطلاعات ارزشمند فراوانی بدست آورد و اصطلاحات گردآوری شده در آن نیز بسیار لذت بخش است. علاوه بر این، نوع نگرش انتقادی در لایه های از این گزارش نهفته است که باید مورد توجه قرار گیرد. اینکه شکاف زبانی بین زبان جوانان و زبان معیار در حال شکل گیری است. این شکاف بتدریج و با عمیق تر شدن و توسعه یافتن می تواند پیامدهای فرهنگی ببار آورد.